در طول سده های پیشین، عالمان بسیاری در راستای خدمت به مکتب تشیّع و نشر معارف اهل بیت علیهم السلام شرح های متعدّدی بر صحیفه سجّادیه نوشته اند که برخی مفصّل است و برخی فشرده و کمی بیش از ترجمه.1 گاهی هم شرح هایی بر بعضی از دعاهای صحیفه سجّادیه نگاشته و منتشر شده است؛ همچون «شرح دعای مکارم الاخلاق»، به قلم مرحوم آقای فلسفی واعظ، یا نوشته آیة اللّه مهدوی کنی....
در میان شیعه بدون تردید، اعتبار صحیفه سجادیه حتی از کتب اربعه (کافی- من لا یحضره الفقیه- تهذیب- استبصار) و نیز از نهج البلاغه بیشتر است. بطوری که علامه مجلسی در بحارالانوار ابتدا تصمیم داشته که کتب اربعه و نهج البلاغه و صحیفه سجادیه را نقل نکند ولی سپس نظر ایشان عوض شده و فراوان از کتب اربعه و نهج البلاغه در کتب بحارالانوار حدیث نقل کرده است . اما اعتبار و اشتهار کتاب صحیفه برای ایشان بقدری زیاد بوده است که ضرورتی به نقل از آن احساس نمی کرده و علامه مجلسی مطمئن بوده است اشتهار این کتاب بقدری است که در طول زمان دستخوش حوادث نمی گردد و سالم خواهد ماند...
این یک مظلومیت است که در تاریخ یک امر به این مهمی مثل شهادت امام سجاد (ع) دقیقا مشخص نشده است. و در تاریخ گم شده است. ما الان امام سجاد(ع) را از مناجات هایش می شناسیم. از دعا ابوحمزه ایشان را می شناسیم. بالاتر از همه این ها از صحیفه سجادیه می شناسیم. بعضی ها قائل اند بعد از قرآن معتبرترین کتاب صحیفه سجادیه می باشد.الان می گویند اگر می خواهید یک کتابی را که مستقیم از امام(ع) به مارسیده و هیچ مشکل نقلی و قولی ندارد همین صحیفه مبارکه سجادیه است. همین کلامکم نور که در زیارت جامعه از امام هادی(ع) نقل شده صحیفه سجادیه را می توان برداشت کرد. گاهی خوب است که انسان بخواند. این از دهان مبارک حضرت(ع) بیان شده است حتما مطالعه کنید.
حدیث بسیار زیبا از امام سجاد(ع) به فرزند مبارکشان:
امام باقر(ع) می فرماید: پدرم به من یک وصیتی کرد سفارشی کرد به چند کلمه: فرزندم . ائمه (ع) ان زمان را و تا الان و بعد از الان را دیده اند.
جام جهان نماست ضمیر منیر دوست/اظهار احتیاج خود آنجا چه حاجت است
حافظ(ره) می فرماید: ضمیر منیر دوست جام جهان نماست مثل یک آینه.
آنجا که عقاب پر بریزد/ از پشه لاغری چه خیزد؟
امام سجاد(ع) می دید و می فرمود: با 5 طبقه از مردم رفیق نشو. مصاحبت نکن. آدم را عوض می کند. این 5 دسته چه کسانی هستند؟ شما جوان هستید. جوان با کی باید رفاقت بکنی. شما باید حواستان را جمع بکنید.
این 5 دسته اینها هستند:
1-فاسق 2-بخیل 3- کذاب 4- احمق 5- قاطع رحم
تاریخ چاپ: 1387
ناشر : پژوهشكده باقرالعلوم(ع)
موضوع کتاب : حديثي نوع کتاب : کتابهای عمومی
كتاب حاضر به همت پژوهشكده باقر العلوم (ع) توسط دكتر حسين سوزنچي تلخيص شده و براي اولين بار در بهار 1387 در تيراژ 3000 نسخه چاپ و در اختيار جامعه فرهنگي كشور قرار گرفت. اين كتاب داراي يك پيش گفتار در هفت بند در مورد شيوه تلخيص كتاب و همچنين داراي متن كامل دعاي مكارم اخلاق صحيفه سجاديه مي باشد. اين اثر شامل يك مقدمه و 89 فصل مي باشد. كه بيستمين دعاي صحيفه سجاديه شامل سي بخش را به طور مجزا بيان نموده است.
1.- صلوات پيرامون صلوات دو مطلب قابل بحث است:
1- مشروعيت دعا؛
2- فلسفه صلوات قبل از دعا: در بين تمام دعاها، دعايي كه قطعاً مستجاب مي شود، صلوات است، يعني اينكه انسان بگويد: اللَّهُمَ صَلَّ عَلَي مُحَمَّدٍ وآله. امام صادق (ع) مي فرمايد: وقتي يكي از شما در پيشگاه خداوند دعا مي كند، البته تقاضاي خود را با صلوات بر پيامبر آغاز كند؛ چه آنكه درود بر پيامبر، مقبول درگاه الهي است و خداوند چنين نمي كند كه دعايي را كه شامل چند مطلب است و با صلوات بر نبي آغاز شده قسمتي را بپذيرد و قسمت ديگر آن را رد كند.
![](http://<a href="http://upload.ghashang.com/"><img src="http://upload.ghashang.com/images/sp2r0db9z4tpxovd5dl.bmp" border="0" alt="آپلود عکس" /></a>)
مقام معظم رهبری:توصیه مىکنم که بروید صحیفه سجادیه را بخوانید!
در فرازی از سخنان رهبری آمده است: توصیه مىکنم که بروید صحیفه سجادیه را بخوانید و در آن تدبر کنید. با تدبر خواهید دید که هریک از دعاهاى این صحیفه سجادیه و همین دعاى مکارم الاخلاق، یک کتاب درس زندگى و درس اخلاق است.
صحیفه کامله سجادیه اثر جاودانه حضرت زین العابدین علیه السلام، یکی از جامعترین و ارزندهترین منابع فرهنگی ناب اسلامی است که در میان آثار بهجا مانده از این امام از همه مهمتر است. این کتاب شریف، دومین کتابی است که در صدر اسلام تدوین شده است و از جهت اهمیت پس از قرآن و نهج البلاغه قرار دارد و «اخت القران»، «زبور آل محمد» و «انجیل اهل بیت» لقب گرفته است. انتساب صحیفه سجادیه به حضرت زین العابدین علیه السلام مورد قبول تمام علمای اسلام از همهی فرقههاست و هیچکس در این باره تردیدی ندارد. بسیاری از علما این مجموعه ارزشمند را از جمله متواترات دانستهاند که کمترین نیازی به بررسی صحت و سقم سند آن نیست.
با توجه به جایگاه والای صحیفه سجادیه و انبوه حقایق و معارفی که در آن موجود است، سالهای زیادی است که علمای بزرگ و اندیشمندان فرهیخته شرح و تفسیرهای متعددی بر آن نوشتهاند که تعدادشان از شصت تجاوز میکند. یکی از بهترین این تفاسیر مربوط به حکیم و فقیه و ادیب بزرگ، مرحوم سید علیخان کبیر مدنی شیرازی به نام «ریاض السالکین» است؛ و غیر از او، محققینی همچون ملا محمد محسن فیض کاشانی و شیخ بهاء الدین عاملی و میرداماد و مرحوم علامه مجلسی نیز بر صحیفه شرح نوشتهاند.
مهمترین بعد صحیفه سجادیه جنبه عبادی و ملکوتی این کتاب است. این کتاب راه بیان تمام آنچه را که انسان در راز و نیاز با خدا میخواهد، نشان میدهد. البته امروزه این کتاب غنی و ارزشمند کمتر مورد توجه است. مقام معظم رهبری درمورد ارزشها و جنبههای مختلف این کتاب مطالب متفاوتی را عنوان کردهاند؛ که یک بخشی از این مطالب به شرح ذیل است:
صحیفهى سجادیه را اگر مطالعه کنید و جنبهى دعایى کلمات را ندیده بگیرید، هر
دعاى آن یک درس عالى از معارف اسلامى و قرآنى است. اگر کسى خطبهى
امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام در توحید را که خطبهى اول نهجالبلاغه است، جلو
خودش بگذارد، یا دعاى اول صحیفهى سجادیه را که در تحمید است- حمد الهى
است- جلو خودش بگذارد، مىبیند این دو مثل هماند و فرقى با هم ندارند. خطبهاند و
درساند. امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام در مقابل جمعى از مردم ایستاده و معارف
الهى را بیان کرده و امام سجاد علیهالصلاةوالسلام دعا کرده و به زبان دعا، همان
معارف را بیان فرموده است.
«اى خداوند، همچنان كه محمد را قرآن دادى و او را چون علمى بر افراشتى تا راهنماى خلق به سوى تو باشد و به راهنمايى آل محمد راههاى خشنودى خويش آشكار ساختى، پس بر محمد و خاندان او درود بفرست و قرآن را براى ما وسيلهاى ساز كه بدان بر شريفترين منازل كرامت فرارويم، و نردبانى كه بدان به جايگاه امن و سلامت عروج كنيم، و سببى كه بدان رهايى در عرصه رستاخيز را پاداش يابيم و دست افزارى كه بدان از نعيم دار المقام بهشت تمتع جوييم».
«بار خدايا، بر محمد و خاندان او درود بفرست و به يمن قرآن بار سنگينى گناهان از دوش ما بردار و صفات و خصال نيكانمان ارزانى دار و به راه آنان بر كه در همه حال، شب هنگام و بامداد و شامگاه، براى رضاى تو قرآن مىخوانند و به كارش مىبندند، تا به آب رحمتش ما را از هر آلودگى پاكيزه سازى و راه كسانى فرا پيشمان گذارى كه از نور قرآن روشنايى جستهاند و آرزوها و خواهشهاى نفسانى از كارشان باز نداشت تا به خدعه و فريب تباهشان سازد».
«بار خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و قرآن را در تاريكى شب مونس ما گردان و در برابر كششها و گرايشهاى شيطان و خاطرات وسوسه انگيز، نگهبان ما قرار ده. و چنان كن كه قرآن پايهاى ما را از سپردن راه معاصى باز دارد و زبان را از گفتن سخن باطل- بىهيچ آفتى كه زبان را رسيده باشد- لال گرداند، و اعضا و جوارح ما را از ارتكاب گناهان مانع آيد و طومار عبرتها را كه به دست غفلت پيچيده شده پيش روى ما بگشايد، تا عجايب قرآن و مثلها و قصههاى هشدار دهنده آن- كه كوههاى سخت از تحمل آن ناتوانند- به دلهاى ما راه يابد».
«بار خدايا، بر محمد و خاندان او درود بفرست و به قرآن آراستگى ظاهر ما را دوام بخش و تطاول خاطرههاى وسوسهانگيز از صفاى ضماير ما دور بدار و آلودگى از دلهاى ما بزداى و پيوند دل ما از گناهان بگسل و پريشانيهاى ما به سامان آور و چون در گرماى طاقت سوز قيامت بازخواست را به پيشگاه تو مىايستيم، تشنگى ما تسكين ده و در روز رستاخيز- روز وحشت بزرگ- بر پيكر ما جامه ايمنى بپوش».
«بار خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و به يمن قرآن، بينوايى ما را به بىنيازى جبران نماى و زندگى خوش و فراوانى نعمت و وسعت رزق به ما عطا كن و ما را از صفات ناپسند و خصال نكوهيده دور دار و از فرو غلتيدن به گودال كفر و آنچه موجب نفاق است در امان دار، تا در قيامت رهنماى ما به سوى خشنودى و بهشت تو باشد و ما را در دنيا از سخط تو و تجاوز از حدود تو حفظ كند و احكام حلال و حرام تو را گواه باشد».
«بار خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و چون مرگ فرا رسد، به مدد قرآن بر ما آسان كن اندوه جان كندن را و رنج ناليدن را و به تنگنا افتادن نفسها را به هنگامى كه جان به گلوگاه مىرسد و در آن حال يكى گويد: آيا افسون كنندهاى نيست»؟ 2 «اى خداوند، در آن هنگام كه در پيشگاه تو به صف ايستادهايم، به بركت قرآن برخوارى و بيچارگى ما رحمت آور و به هنگام گذشتن از پل لرزان جهنم ما را به قرآن ثبات بخش كه پاهايمان نلغزد. اى خداوند، زان پيش كه از گورمان بر انگيزى، ظلمت گورهاى ما به قرآن روشنى بخش و از اندوه روز حساب و لحظات هول انگيز قيامت رهايى ده». 3
